ChatGPT untuk guru: cara menulis gesaan yang memberi hasil boleh guna.

Ramai guru pernah mencuba ChatGPT sekali dua. Taip "buat nota tentang ekosistem", tunggu beberapa saat, dan dapat sesuatu yang kemas tetapi terlalu umum: tidak sesuai dengan tahap murid, tidak ikut istilah buku teks, dan terlalu panjang untuk satu waktu. Selepas itu ramai yang membuat kesimpulan bahawa alat ini tidak berguna untuk kelas mereka.

Selalunya masalahnya bukan pada alat itu, tetapi pada arahan yang diberi. Arahan kepada chatbot ini dipanggil gesaan (prompt). Gesaan yang kabur menghasilkan jawapan yang kabur. Artikel ini menerangkan cara menulis gesaan yang lebih jelas, dengan contoh yang boleh anda suai untuk kerja harian. Prinsipnya terpakai pada ChatGPT dan juga chatbot AI lain yang serupa.

Kenapa jawapan pertama selalunya mengecewakan

Chatbot tidak tahu siapa anda, siapa murid anda, atau apa yang sudah diajar minggu lepas. Bila maklumat itu tiada, ia mengisi kekosongan dengan andaian yang paling umum. Hasilnya bahan yang sesuai untuk "semua orang", dan oleh itu kurang sesuai untuk kelas anda.

Bayangkan anda meminta bantuan seorang guru ganti yang tidak pernah masuk ke sekolah anda. Anda tidak akan sekadar berkata "ajar sains". Anda akan memberitahu tahun berapa, topik apa, apa yang murid sudah tahu, dan berapa lama masa yang ada. Gesaan yang baik memberi maklumat yang sama.

Lima unsur gesaan yang jelas

Anda tidak perlu menghafal formula. Cukup pastikan gesaan anda menjawab lima perkara ini:

  • Peranan: siapa chatbot itu patut bertindak sebagai, contohnya guru Sains Tahun 5 yang berpengalaman.
  • Konteks: siapa murid anda, tahap mereka, dan apa yang sudah mereka pelajari.
  • Tugas: apa sebenarnya yang anda mahu dihasilkan, dalam satu atau dua ayat yang tepat.
  • Bahan: nota, petikan buku teks atau senarai istilah yang mesti dijadikan asas.
  • Format: panjang, susunan dan bentuk hasil, contohnya jadual, senarai bernombor atau lima soalan pendek.

    • Unsur yang paling kerap dilupakan ialah bahan. Bila anda memberi bahan sendiri, chatbot bekerja daripada sumber yang anda percaya, bukan daripada ingatan amnya. Ini mengurangkan risiko fakta yang salah dan istilah yang tidak sepadan dengan buku teks.

    Contoh: daripada gesaan kabur kepada gesaan jelas

    Gesaan kabur: "Terangkan rantai makanan."

    Gesaan jelas: "Anda guru Sains Tahun 5. Murid saya sudah belajar tentang pengeluar dan pengguna, tetapi masih keliru tentang arah anak panah dalam rantai makanan. Berdasarkan nota di bawah, tulis penerangan ringkas tidak lebih 120 patah perkataan dalam Bahasa Melayu yang mudah, diikuti dua contoh rantai makanan dari persekitaran Malaysia. Gunakan istilah pengeluar, pengguna primer dan pengguna sekunder. Nota: ..."

    Gesaan kedua lebih panjang, tetapi ia menjimatkan masa kerana hasilnya lebih hampir kepada apa yang anda mahukan sejak cubaan pertama.

    Gesaan untuk kerja harian guru

    Berikut beberapa pola yang boleh anda salin dan suai. Gantikan bahagian dalam kurungan dengan maklumat anda sendiri.

  • Nota ringkas: "Ringkaskan petikan di bawah kepada lima isi utama untuk murid [tahun], setiap isi satu ayat, dalam Bahasa Melayu yang mudah."
  • Penerangan alternatif: "Murid saya tidak faham [konsep] melalui penerangan biasa. Beri tiga cara berbeza untuk menerangkannya, satu menggunakan contoh harian, satu menggunakan analogi, dan satu menggunakan langkah demi langkah."
  • Rubrik: "Sediakan rubrik empat tahap untuk tugasan [jenis tugasan] berdasarkan kriteria di bawah. Paparkan dalam jadual."
  • Aktiviti kelas: "Cadangkan dua aktiviti berkumpulan selama 15 minit untuk mengukuhkan [topik] dalam kelas seramai [bilangan] murid, tanpa memerlukan peranti."
  • Surat makluman: "Tulis draf ringkas makluman kepada ibu bapa tentang [perkara], dengan nada sopan dan jelas, tidak lebih satu perenggan."

    • Untuk menjana soalan latihan, ada panduan khusus dalam artikel kami tentang chatbot soalan untuk guru, termasuk cara menetapkan aras kognitif.

    Jangan berhenti pada jawapan pertama

    Kelebihan chatbot ialah anda boleh berbual dengannya. Jawapan pertama ialah draf, bukan hasil akhir. Minta ia membetulkan bahagian tertentu, dan bukannya menulis semula gesaan dari awal.

    Contoh susulan yang berguna: "Pendekkan kepada separuh." "Gunakan ayat yang lebih mudah untuk murid yang lemah membaca." "Gantikan contoh kedua dengan sesuatu dari kawasan luar bandar." "Tukar perkataan ini kepada istilah buku teks." Dua atau tiga pusingan susulan biasanya cukup untuk mendapat bahan yang sedia disemak.

    Apa yang tidak patut dimasukkan ke dalam gesaan

    Gesaan yang baik memerlukan konteks, tetapi bukan maklumat peribadi. Anda boleh menyebut "murid yang lemah membaca" tanpa menyebut nama sesiapa. Jangan masukkan nama murid, markah individu, catatan disiplin atau maklumat kesihatan. Semua itu tidak diperlukan untuk menghasilkan bahan pengajaran yang baik.

    Ikut juga garis panduan sekolah dan pihak berkuasa pendidikan anda tentang penggunaan alat AI. Kalau belum jelas, bincangkan bersama panitia sebelum ia digunakan secara meluas.

    Semak sebelum digunakan

    Gesaan yang baik meningkatkan mutu hasil, tetapi tidak menjamin ketepatannya. Chatbot masih boleh tersilap fakta, tersasar istilah atau menulis Bahasa Melayu yang berbunyi seperti terjemahan. Baca setiap hasil sebelum sampai kepada murid. Semakan ialah bahagian kerja yang tetap milik guru.

    Prinsip gesaan dalam artikel ini tidak terikat kepada satu alat. Ia terpakai sama ada anda menggunakan ChatGPT, chatbot lain, atau platform seperti Bicarra yang membolehkan anda memilih model daripada beberapa syarikat AI.

    Ringkasnya

    ChatGPT untuk guru paling berguna bila diberi arahan seperti anda memberi arahan kepada guru ganti: jelas tentang murid, tugas, bahan dan format. Tulis gesaan yang lengkap, perbaiki melalui susulan, jaga maklumat murid, dan semak setiap hasil. Dengan cara itu, alat ini menjadi pembantu draf yang menjimatkan masa, bukan sumber kerja tambahan.